Dojrzałość szkolna sześciolatka

Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje, że od września 2009 r. wejdzie w życie ustawa o obniżeniu wieku obowiązku szkolnego. Sześciolatki zamiast do zerówek miałyby iść do szkoły. Planowane przez MEN zmiany organizacyjne i programowe maja doprowadzić do lepszego przystosowania systemu edukacji do potrzeb gospodarki. Absolwenci szkół zaczną szybciej niż obecnie wchodzić na rynek pracy - argumentuje MEN. 

W sondażu aż 62% Polaków uważa, ze szkoły nie są przygotowane na przyjecie sześciolatków. 58% respondentów sądzi, ze posłanie 6-latków do pierwszej klasy to w ogóle zły pomysł. 
Objęcie obowiązkiem szkolnym sześciolatków to bardzo kosztowny proces. Jednym z problemów związanych z obniżeniem wieku szkolnego będzie liczebność mieszanych roczników wszystko, co za tym idzie- zagęszczenie szkól, świetlic, zbyt liczne klasy. Dr Aldona Kopik z Akademii Świętokrzyskiej, która w 2001 r. prowadziła ogólnopolskie badania "Dziecko sześcioletnie u progu nauki szkolnej" wylicza warunki, jakie powinna spełnić szkoła: osobne miejsce dla małych dzieci; odpowiednie wyposażenie sal w pomoce i zabawki; dostosowanie budynków, m.in. toalet do potrzeb mniejszych dzieci; utrzymanie świetlic; zapewnienie posiłków; przeszkolenie nauczycieli i wreszcie najważniejsze - program dostosowany do indywidualnych możliwości dzieci oraz atrakcyjne metody nauczania w atmosferze zabawy i poczuciu bezpieczeństwa. Co ciekawe, raport z tychże badan ujawnił wyraźną przewagę w rozwoju umysłowym, emocjonalnym i ruchowym 6-latków poddanych edukacji przedszkolnej nad ich rówieśnikami z "zerówek" szkolnych. 
Ostateczna decyzja, czy dziecko pójdzie do szkoły jako 6- czy l-latek, powinna należeć do rodziców. Aby jednak rodzice mogli świadomie rozstrzygnąć ten dylemat, musza otrzymać fachowe wsparcie, otwarty dostęp do poradni psychologiczno-pedagogicznych i do diagnozy gotowości szkolnej dzieci. 
O tym, czym jest gotowość dziecka do podjęcia nauki szkolnej i na czym polegają zasadnicze różnice w rozwoju przeciętnego 6-latka pisze w swojej rzetelnej analizie Bożena Janiszewska, pokazując złożony proces wchodzenia dziecka w dojrzałość szkolną. 

Bożena Janiszewska „Dojrzałość szkolna sześciolatka”

Jak ogłosił MEN, w przyszłym roku sześciolatki mają rozpoczynać naukę w klasie I szkoły podstawowej (szczegóły: www.reformaprogramowa. men.gov.pl). Oznacza to, ze we wrześniu 2009 roku w klasach I znajdą się: siedmiolatki po zerówkach, sześciolatki po przedszkolach i sześciolatki bez edukacji przedszkolnej. Rodzice – albo nie wiedzieli i nie zgłosili dzieci do przedszkola, albo nie znaleźli miejsc w przedszkolach czy zerówkach od września br. "Ewentualne mieszanie w klasach I dzieci z różnych roczników może dotyczyć dzieci, które pomyślnie przeszły diagnozę przedszkolną lub edukację w zerówkach. Przygotowywany jest program informacyjny dla rodziców i wsparcie specjalistów" - tak brzmi informacja na stronie MEN w której nie podano jednak, kiedy program ten ujrzy światło dzienne. Nieco dalej można przeczytać: "Na wiosnę 2009 zacznie obowiązywać przeprowadzona przez psychologa przedszkolna procedura opiniowania dojrzałości szkolnej dziecka w skrócie nazywana »diagnoza przedszkolna«, poprzedzająca pójście do szkoły. Ułatwi ona rodzicom podjęcie właściwych decyzji dotyczących edukacji ich dzieci. Na podstawie tej diagnozy rodzice będą mieli prawo wnioskować o odroczenie podjęcia przez dziecko obowiązku szkolnego". 
Jeszcze dalej znajdziemy uzasadnienie konieczności edukacji przedszkolnej: "Znacząca część możliwości intelektualnych kształtuje się w pierwszych latach życia. Umiejętności wyniesione z przedszkola procentują w szkole. W przedszkolu można postawić diagnozę, co do potrzeby wyrównania ewentualnych deficytów dziecka lub rekomendowania opóźnienia podjęcia nauki…". 

I Co to jest dojrzałość szkolna? 
Wg Stefana Szumana "dojrzałość szkolna to taki poziom rozwoju fizycznego, psychicznego i społecznego dziecka, który czyni je wrażliwym i podatnym na systematyczna naukę w' klasie I szkoły podstawowej"(Janiszewska2006). Wrażliwość dziecka to jego ciekawość, zainteresowanie rysowaniem, liczeniem, literkami, czytaniem, to pierwsze próby pisania liter drukowanych, to stale pytania: jak to, po co, dlaczego? W grupie przedszkolnej stosunkowo łatwo takie dzieci zauważyć. Łatwo jest także zauważyć dzieci, które takich zainteresowań nie przejawiają (tym drugim trzeba szczególnie wnikliwie przyjrzeć się– prawdopodobnie jeszcze nie osiągnęły odpowiedniego poziomu rozwoju - to im należy pomóc). Podatność zaś polega na tym, że dziecko chce podporządkować sie poleceniom, wskazówkom i uwagom osób dorosłych- wie, że ono nie jest "najmądrzejsze" i ze nie wszystko umie najlepiej - daje sobą kierować. Tylko takie dziecko korzysta z procesu nauczania. 

A. Przez dojrzałość fizyczną rozumie się taki wzrost, wagę, proporcje ciała (z tym wiąże się twardość kości, siła mięsni pozwalająca np. nie pokładać sie na ławce w czasie pracy w klasie), ze dziecko może bez przeszkód korzystać z urządzeń i przyborów szkolnych (wysokość sanitariatów, ławek, krzeseł, wieszaków w szatni, waga tornistra itp.). Dodatkowo zmniejsza się podatność na zmęczenie (popatrzmy, ile godzin spędza dziecko w szkole, nie mogąc położyć się i odpocząć) i zwiększa się odporność na choroby. Od tej dojrzałości zależny jest także rozwój ruchowy dziecka (bieganie, skakanie, utrzymywanie równowagi- te czynności są niezbędne dla poznawania stosunków przestrzennych i dla orientacji w otoczeniu; ma to wielki wpływ na powodzenie w nauce!) i rozwój ruchów rąk( jakość i tempo pisania- to bardzo ważne czynności w szkole!). 

B. Rozwój psychiczny i dojrzałość psychiczna to taki poziom wszystkich procesów poznawczych i emocjonalnych, od których zależy funkcjonowanie dziecka w szkole i powodzenie (lub nie)w nauce. 

B.1.Procesy poznawcze to
a) uwaga - stopień koncentracji, czas skupienia, zdolność skupiania się na jednym obiekcie - rzutuj one na przyswajanie wiedzy i wykonywanie czynności ("nie widzimy i nie słyszymy" tego, na czym nie skupimy uwagi, źle wykonujemy czynności, przy których nie uważamy itp.); 
b) pamięć - kłopoty z zapamiętywaniem to luki w wiedzy, brak wiedzy, to ogromne trudności z uczeniem się szkolnym - warto wiedzieć, ze dzieci zapamiętują to, co je ciekawi, a nie to, co jest ważne! 
c) spostrzeganie wzrokowe – od niego zależy odróżnianie liter i cyfr, a przez to ich znajomość; różnicowanie to opiera się na analizie i syntezie wzrokowej (spostrzeganie zależności i stosunków przestrzennych miedzy elementami liter i cyfr). Spostrzegamy kształty, wielkość, kolejność liter itp. - zapamiętujemy te dane i dzięki temu uczymy się pisać i czytać (zaburzenia w tym zakresie mogą sugerować "ryzyko dysleksji"- czyli specyficzne trudności w nauce czytania i pisania przy prawidłowym poziomie umysłowym); 
d)spostrzeganie słuchowe – dzięki niemu możemy podzielić wyrazy na sylaby, na głoski (czyli dokonać analizy słuchowej), przyporządkować głoskom litery i zapisać dany wyraz. Jeżeli zaś wybrzmiewamy poszczególne głoski i połączymy je w wyraz, to wówczas czytamy (dokonujemy syntezy słuchowej). Różnicowanie brzmienia głosek, ich kolejności itp. To także podstawa nauki pisania i czytania (zaburzenia w tym zakresie także mogą sugerować ryzyko dysleksji); 
e)myślenie- to główny proces umożliwiający uczenie sie i to nie tylko szkolne. Prawidłowe myślenie zależy od: indywidualnych możliwości operowania informacjami oraz od ilości i jakości tych informacji. W operowaniu informacjami, w przetwarzaniu ich i na tej podstawie tworzeniu nowych informacji ogromne znaczenie ma doświadczenie, ćwiczenia!!! Dzięki temu dziecko zaczyna rozumieć proste pojęcia, zasady, prawidłowości. Począwszy od 6-7 lat dzieci zaczynają wnioskować i po raz pierwszy wiążąc ze sobą informacje na zasadach logicznych, stopniowo przechodzą do oceniania problemów z różnych punktów widzenia (tzw. decentracja) - jest to podstawa kształtowania się myślenia matematycznego. Prawidłowy poziom myślenia jest warunkiem zrozumienia przyswajanej wiedzy i jej wykorzystywania, czyli warunkiem procesu szkolnego uczenia się. 
f)mowa - jest zdolnością porozumiewania się. Dziecko dojrzale do szkoły ma poprawna wymowę (dzieci piszą tak, jak mówią), potrafi juz za pomocą słów przekazywać informacje w sposób zrozumiały dla odbiorcy (potrafi być narratorem); ma taki zasób słów, ze rozumie przekazywana wiedzę i samo za pomocą słów potrafi przekazywać w sposób zorganizowany informacje innym; swoje myśli. 
Ważne! Wszystkie procesy poznawcze wiążą się ze sobą, są od siebie współzależne i opóźnienie czy tez zaburzenie któregoś z nich wpływa negatywnie na poziom pozostałych. 

B. 2.Procesy emocjonalne i motywacyjne - to odczuwanie i przeżywanie relacji ja - świat, to także motywy naszego działania. Dzieci w przedszkolu kierują się jeszcze głównie szukaniem przyjemności i unikaniem przykrości. Znają wiele norm i zasad, ale nie są to główne przyczyny ich działań. Dojrzałość emocjonalna to stawianie na pierwszym miejscu poczucia obowiązku, odpowiedzialności za swoje postępowanie, to zdolność do "odkładania na później" przewidywanych przyjemności na rzecz obowiązków. To także zdolność do częściowego opanowania emocji i kontrolowanie ekspresji emocji. To zdolność do krytycyzmu, do uczenia sie na własnych błędach i do pokonywania trudności. 

C. Dojrzałość społeczna – umiejętność zgodnego współżycia i współdziałania z innymi to znajomość norm społecznych, to uczucia społeczne, zmniejszanie się egocentryzmu itp. Dziecko dojrzałe społecznie odnosi do siebie polecenia skierowane do całej grupy, czuje się członkiem grupy i zaczyna poprzez uczestnictwo w grupie zaspokajać swoje potrzeby ruchowe i psychiczne (akceptacji, uznania, opiekowania się itp.).

 

Reforma edukacji

Orgy